Kısa cevap: Arabuluculuk dava şartı, bazı özel hukuk uyuşmazlıklarında mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmuş olmayı, davanın esasına girilmesinin ön koşulu yapan kuraldır. 2026’da arabuluculuk dava şartı; iş uyuşmazlıklarında 7036 sayılı Kanun m. 3, ticari para alacaklarında TTK m. 5/A, tüketici mahkemesi davalarında TKHK m. 73/A ve 1.9.2023’ten itibaren kira ile kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında HUAK m. 18/B ile işler. Atlanırsa sonuç çoğu dosyada usulden reddir; hakkın yokluğu değildir.

AL&KAR Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu 2016’dan bu yana Çağlayan’da avukatlık ve arabuluculuk aynı çatı altında yürütülür. Büroda sicile kayıtlı yedi arabulucu görev yapar; bu, kapasite ve iç uzmanlık notudur, sıralama veya “en çok dosya” iddiası değildir. Her dosyada büronun arabulucu atanacağı anlamına da gelmez: tarafsızlık ve menfaat çatışması kuralları ayrı işler.

Dava şartı ne demektir?

Dava şartı, mahkemenin uyuşmazlığın esasına bakmadan önce aradığı usul koşuludur (HMK m. 114). Arabuluculuk bu koşullardan biriyse, son tutanak olmadan açılan dava kural olarak esasa girilmeden reddolunur. Red, alacağınızın esastan yok olduğu anlamına gelmez; süre, tebligat ve yeniden başvuru yükü doğurur. Özellikle işe iadedeki bir aylık süre, bu yükü ağırlaştırır.

Zorunlu arabuluculuk, anlaşmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Arabulucu taraf tutmaz, hüküm vermez. İrade yoksa son tutanak düzenlenir; yargı yolu açılır.

2026’da hangi davalarda zorunludur?

Aile hukukunda boşanma ve velayet kural olarak dava şartı arabuluculuğa bağlı değildir. Ceza yargılamasında arabuluculuk işlemez; bazı suçlarda uzlaştırma ayrı bir kurumdur. İcra takibinin her türü bu şarta bağlı değildir.

İş: 7036 m. 3 ve istisnalar

Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebinde arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır. Kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin ücreti, ücret alacağı ve işe iade bu kapsamdadır.

Açık istisna 7036 m. 3/3’tedir: iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk aranmaz. Hizmet tespiti davası kamu düzenine ilişkin kabul edildiğinden uygulamada şarta tabi tutulmaz. İşe iadede süre hak düşürücüdür: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya gidilmiş olmalıdır. Ayrıntı: İşe İade Davası 2026 · Kıdem Tazminatı Hesaplama 2026.

Ticari: TTK m. 5/A

TTK m. 4’te ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında başvuru dava şartıdır. 7445 sayılı Kanun’la menfi tespit ve istirdat açıkça yazılmıştır; 1.9.2023 sonrası açılan bu tür davalarda atlama, usulden red riskini büyütür.

İflas ve iflasa bağlı davalar, konusu para olmayan ticari davalar (örneğin bazı genel kurul iptalleri) ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği uyuşmazlıklar bu fıkranın dışında kalır. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz, dava ile birlikte istenirse asıl davanın şartına bağlanır; değişik iş dosyasında bağımsız istenmesi ayrı okunur. Tahkim sözleşmesi varsa yol değişir.

Tüketici: TKHK m. 73/A ve 2026 parasal sınır

Tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak kural olarak dava şartıdır. Parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar tüketici hakem heyetine gider; orada arabuluculuk aranmaz. Ticaret Bakanlığı’nın 2026 yılı bilgilendirmesine göre bu sınır 186.000 TL’dir (yeniden değerleme tebliği; 1 Ocak 2026’dan itibaren). Tebliğ her yıl güncellenir; dava açmadan önce güncel haddi teyit edin.

Tüketici hakem heyeti kararına karşı tüketici mahkemesine itiraz, kural olarak ayrıca arabuluculuk şartına bağlanmaz. Tüketici örgütleri ve ilgili kamu kurumlarının belirli davaları da istisna okunur. Anlaşılamazsa son tutanak dilekçeye eklenir (m. 73/A/2).

Kira ve kat mülkiyeti: HUAK m. 18/B (1.9.2023)

7445 sayılı Kanun’la HUAK’a eklenen 18/B, 1 Eylül 2023’ten itibaren kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkları ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan uyuşmazlıkları dava şartı yapmıştır. Aynı maddede ortaklığın giderilmesi ve komşu hakkı da vardır. Kira tahliye davasının gerekçeleri ayrı yazıdadır: Kira Tahliye Davası 2026.

İstisna yazılmıştır: kiralanan taşınmazın İcra ve İflas Kanunu’na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler, 18/B’nin kira bendinin dışındadır. İhtiyati tedbir ve çekişmesiz yargı işleri de şarta bağlanmaz. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, tahliye davasında başvurunun dava hakkı doğmadan yapılmasını dava şartını karşılamış saymamaktadır; bu zamanlama kira yazısında ayrıca işlenir.

e-Arabulucu ve süreç

Başvuru, adliyelerdeki arabuluculuk bürosuna veya Adalet Bakanlığı’nın e-Arabulucu sistemi üzerinden yapılır (e-arabulucu.adalet.gov.tr). Dava şartı başvuruda harç alınmaz. Büro, uyuşmazlığın konusuna ve tarafların adresine göre arabulucu görevlendirir.

1. Başvuru. Taraflar, T.C. kimlik, iletişim ve talep kalemleri açık yazılır. Belirsiz talep, sonraki davada kapsam tartışması üretir.
2. Atama ve davet. Arabulucu tarafları ilk toplantıya çağırır. Mazeretsiz ilk toplantıya gitmemek, ileride yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulma riskini taşır (HUAK m. 18/A çerçevesi).
3. Görüşme. Süre işte kural olarak üç hafta + bir hafta; ticari dosyada altı hafta + iki haftadır. İstanbul’daki fiilî yoğunluk takvimi kaydırabilir.
4. Anlaşma veya son tutanak. Anlaşma belgesi, kural olarak o kapsamda uyuşmazlığı bitirir. Feragat ve ödeme takvimi satır satır okunur.
5. Dava. Anlaşılamazsa son tutanağın aslı veya onaylı örneği dilekçeye eklenir. Eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; süre kaçarsa usulden red gelir.

Atlanırsa ne olur? Usulden red

Arabulucuya gidilmeden açılan dava, dava şartı yokluğu nedeniyle esasa girilmeden reddedilir. Red, hakkı yok etmez; fakat işe iade gibi kısa süreli işlerde bir aylık hak düşümü telafi edilmez. Ticari ve kira dosyasında da yeniden başvuru, zamanaşımı ve tebligat yükü doğurur.

“Dava açtım, mahkeme arabuluculuğa gönderir” beklentisi çoğu dosyada işlemez; şart, açılışta aranır. İhtiyati tedbirin asıl dava ile birlikte istenmesi, asıl davanın şartına bağlanabilir.

Ücreti kim öder?

Dava şartı başvurusu harçsızdır. Anlaşma olursa arabuluculuk ücreti, Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre hesaplanır; aksi kararlaştırılmadıkça taraflar eşit öder. Tarifedeki tutarlar yasal asgari ölçüdür, büro fiyat listesi değildir.

Anlaşılamazsa, dava şartı dosyalarında ilk iki saate kadar olan ücret kural olarak Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir; dava açılırsa bu tutar yargılama giderine yazılır ve haksız çıkan taraftan istenebilir. Tüketici uyuşmazlığında anlaşılamama halinde bu giderin tüketiciye yüklenmemesi TKHK m. 73/A’daki özel korumayla okunur. “Her zaman işveren / kiraya veren öder” kuralı yoktur. İhtiyari arabuluculukta model ayrıdır.

Çağlayan ve İstanbul başvurusu

İstanbul’da arabuluculuk bürosu, uyuşmazlığın konusuna ve taraf adresine göre dosyayı dağıtır. İş dosyalarının önemli kısmı Çağlayan veya Kartal adliyelerindeki bürolar üzerinden yürür; kira ve tüketici dosyası sulh hukuk veya tüketici mahkemesinin yargı çevresine bağlıdır. Büromuz Çağlayan’dadır; bu, her atamanın bu adliyeden yapılacağı anlamına gelmez.

Sık sorulan sorular

Arabuluculuk dava şartı her davada var mıdır?

Hayır. İş, belirli ticari para davaları, tüketici mahkemesi davaları (hakem heyeti altı hariç) ve 1.9.2023’ten itibaren kira-KMK davalarında vardır. Boşanma kural olarak yoktur.

Gitmezsem dava açamaz mıyım?

Şart olan işte başvurusuz dava usulden düşebilir. Gitmek, anlaşmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez.

e-Arabulucu yasal mıdır?

Evet. Adalet Bakanlığı sistemi üzerinden yapılan başvuru, büro başvurusuyla aynı dava şartını karşılar. E-imza veya kimlik doğrulama usulü portaldaki güncel kurala bağlıdır.

Avukat zorunlu mudur?

Hayır. Taraf bizzat veya vekille katılabilir. Avukatın varlığı arabulucuyu taraf avukatı yapmaz. Tutanağa geçen feragat, “ben öyle demedim” ile kolay silinmez.

Ücreti kim öder?

Anlaşmada kural eşit paylaşım; anlaşamamada ilk iki saat çoğu dava şartı dosyasında Bakanlıkça ödenir, sonra yargılama giderine dönebilir. Tüketici için özel koruma vardır. Sabit bir “karşı taraf öder” kuralı yoktur.

AL&KAR’da yedi arabulucu olması ne anlama gelir?

Büro içinde sicile kayıtlı yedi arabulucu bulunması, iş, ticaret, tüketici ve kira dosyalarında arabuluculuk faaliyetini yürütecek kadro kapasitesini gösterir. Sıralama, ödül veya “en iyi arabulucu” iddiası değildir; somut dosyada atama Adalet Bakanlığı sistemiyle yapılır.

İlgili yazılar

• Kıdem Tazminatı Hesaplama 2026
• İşe İade Davası 2026: Şartlar, Süre, Tazminat
• Kiracı Tahliye Davası 2026: Gerekçeler
• İstanbul İcra Avukatı 2026
• İşe İade Tazminatı Hesaplama 2026
• İcra Takibi Başladı: Haciz Gelmeden Ne Yapmalı

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kapsam kanuna, uyuşmazlık türüne ve güncel tebliğlere göre değişir. Tüketici parasal sınırı 2026 için 186.000 TL olarak yayımlanmıştır; yeni tebliğ çıkarsa güncel had esas alınır. Arabuluculuk asgari ücret tarifesi yasal ölçüdür, büro fiyat listesi değildir. Yedi sicilli arabulucu kapasite notudur, sıralama değildir. Hak kaybı riski bulunan işlemlerde bir avukata danışılması gerekir. Randevu: 0532 261 66 31 — WhatsApp: wa.me/905322616631 — İletişim.