Dürüst kayıt: AL&KAR Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu, İstanbul Barosu Adli Yardım Bürosu değildir ve ücretsiz vekâlet vaat etmez. “Ücretsiz avukat” ibaresi, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 176 ve devamı maddelerindeki baro adli yardımı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334 ve devamı maddelerindeki mahkeme adli yardımı ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 150. maddesindeki müdafi görevlendirmesini ifade eder. Aşağıdaki açıklama bu kanunî yollara ilişkindir.

Kısa cevap: Ceza soruşturması ve kovuşturmasında ücretsiz avukat, baro adli yardımı değil, CMK m. 150 uyarınca görevlendirilen müdafiidir. Şüpheli veya sanık müdafi seçemeyeceğini beyan ederse istemi üzerine atanır (m. 150/1). Çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul, sağır ve dilsiz ise istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir (m. 150/2). Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda da istem aranmaz (m. 150/3). Görevlendirmeyi baro CMK servisi yapar. AL&KAR resen müdafi atayamaz.

AL&KAR Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu 2016’dan bu yana Çağlayan’da (Vatan Caddesi, Kâğıthane) avukatlık ve arabuluculuk faaliyeti yürütür. Av. Alperen Karakuş — metin genel çerçevedir; baro veya mahkeme kararı değildir. Mağdur ve şikâyetçi yönünden CMK m. 234, belirli suçlarda barodan vekil istemeye imkân tanır. Bu da özel büronun “her dosyada ücretsiz vekil” olduğu anlamına gelmez. Çağlayan uygulaması: Çağlayan ceza avukatı.

İhtiyari talep ve zorunlu müdafilik

Zorunlu müdafilik hâlinde müdafi hazır bulundurulmadan alınan ifade hükme esas alınamaz (CMK m. 148/4). “Avukat istemiyorum” beyanı, m. 150/2 ve 150/3 kapsamındaki kişiyi müdafisiz bırakmaz. Alt sınırın “beş yıldan fazla” olması, tam beş yıl olan temel şekli tek başına her zaman kapsamaz; nitelikli hâller ve Yargıtay yorumu somut suça bakılarak okunur.

Karakol ve savcılıkta usul

Şüpheliye müdafi seçmesi söylenir (m. 150/1). Seçemeyeceğini beyan ederse istemi hâlinde barodan müdafi istenir. Zorunlu hâllerde kolluk veya savcılık, talep beklenmeksizin baroya bildirir. Müdafi gelene kadar susma hakkı kullanılabilir (m. 147). Müdafi yokken imzalanan “okudum, doğru” satırı, daha sonra inkârı zorlaştırır.

1. Müdafi talep edin; zorunlu hâlde müdafi çağrılmadan işleme devam edilmesini kabul etmeyin.
2. Tutanağı okumadan imzalamayın.
3. Seçtiğiniz özel müdafi geldiğinde CMK görevlisi ile çakışma mahkeme/savcılık önünde netleştirilir; asıl olan kural olarak seçilmiş müdafidir.
4. Mağdur iseniz m. 234 kapsamı sorulmalıdır; her suçta otomatik vekil yoktur.

Müdafi ücreti, CMK gereğince görevlendirilen müdafi ve vekillere yapılacak ödemelere ilişkin tarife üzerinden Hazinece ödenir. Mahkûmiyet ve ödeme gücünün birlikte bulunduğu bazı dosyalarda rücu tartışılır. Mali yoksunlukta zorunlu müdafi ücretinin sanıktan tahsili kural olarak beklenmez. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı hâlinde gider hazinede kalır (CMK m. 327).

Hukuk davasındaki adli yardımla fark

Boşanma, işçilik alacağı ve icra, baro adli yardımına; hırsızlık, uyuşturucu, kasten yaralama ve nitelikli dolandırıcılık CMK müdafiine tabidir. İkisini aynı gişede istemek süre kaybettirir. Ağır ceza isnadında m. 150/3 devreye girer; “param var, avukat tutmam” bu hâlde müdafiyi ortadan kaldırmaz. Ayrıntılı genel çerçeve: Ücretsiz avukat 2026.

Görevlendirilmiş müdafi duruşmada yoksa, vakitsiz çekilmişse veya görevini yerine getirmekten kaçınmışsa mahkeme derhâl başka müdafi için işlem yapar (CMK m. 151). Zorunlu müdafi yokluğunda verilen mahkûmiyet, CMK m. 289/1-e anlamında hukuka kesin aykırılık tartışması açabilir. Bu güvence, özel büronun ücretsiz hizmet verdiği anlamına gelmez; kanunun savunduğu, adil yargılanma hakkıdır.

Kaçak sanık hakkında duruşma yokluğunda mahkûmiyet yasağı ayrı bir CMK rejimidir ve müdafi görevlendirmesiyle karıştırılmamalıdır. Tutuklama, adli kontrol ve ifade tutanağı, müdafi yokken atılan imzayla şekillenir; sonradan “ben avukat istemiştim” demek, imzalı tutanak karşısında her dosyada yetmez.

Sık yapılan hatalar

• Gözaltında “bitsin gideyim” diye müdafisiz ifade vermek.
• CMK avukatını özel büronun ücretsiz hizmeti sanmak.
• Zorunlu müdafilikte “istemiyorum” diyerek işlemi müdafisiz yürütmeye razı olmak.
• Mağdur vekili hakkını hiç sormamak.
• Müdafi yokken imzalanan ifadeyi sonradan yok hükmünde sayıp her ayrıntıyı anlatmak.

Sık sorulan sorular

Ceza avukatı ücretsiz olur mu?

CMK m. 150 şartı oluşursa baro müdafi görevlendirir. Özel büro ücretsiz müdafi değildir.

Gözaltında avukat hakkı var mıdır?

Vardır. Talep veya zorunlu hâlde müdafi çağrılır. Müdafi gelene kadar susma hakkı kullanılabilir.

Alt sınırı tam beş yıl olan suç 150/3’e girer mi?

Kanun “beş yıldan fazla” der. Temel şekil, nitelikli hâl ve içtihat somut suça göre okunur.

Müdafi duruşmaya gelmezse ne olur?

CMK m. 151 uyarınca derhâl başka müdafi görevlendirilir; savunma için süre verilebilir.

Bu büro CMK ataması yapar mı?

Hayır. Atama baro CMK biriminindir.

Ücretli müdafi tutarsam CMK düşer mi?

Seçilmiş müdafi asıldır. Zorunlu hâlde mahkeme yine müdafi bulunmasını arar.

Şikâyetçi ücretsiz vekil alabilir mi?

CMK m. 234 kapsamındaki suçlarda barodan vekil istenebilir.

İfade vermemek aleyhe midir?

Susma hakkı aleyhe yorumlanamaz (CMK m. 147).

İlgili yazılar

• Ücretsiz avukat 2026: adli yardım
• Çağlayan ceza avukatı
• Kaçak sanık ve mahkûmiyet yasağı

Bilgilendirme: Bu metin genel hukuki bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özel tavsiye yerine geçmez. Mevzuat, baro uygulaması ve mahkeme takdiri dosya ve yer bazında değişir. Adli yardım veya müdafi görevlendirme kararı bu büroya değil, baro veya yetkili mahkemeye aittir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. AL&KAR Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu baro adli yardım bürosu değildir. Ücretli değerlendirme randevusu: 0532 261 66 31 — İletişim.