İşçiyi arabuluculukla işten çıkarmak araması, işverenin tek taraflı fesih yerine karşılıklı sona erdirme, kıdem-ihbar ve ilerideki işe iade riskini yazılı bir tutanağa bağlama niyetidir. 2026’da bu niyet çoğu zaman ihtiyari arabuluculuk başlığı altında sorulur. AL&KAR Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu 2016’dan bu yana Çağlayan’da (Vatan Caddesi, Kâğıthane) iş ve arabuluculuk dosyalarına bakar. Av. Arb. Alperen Karakuş — aşağıdaki metin genel çerçevedir; “işçi bir daha dava açamaz” vaadi değildir.

Kısa cevap

İşveren, işçiyi ihtiyari arabuluculuğa zorlayarak işten çıkaramaz. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na göre süreç gönüllüdür; her iki tarafın serbest iradesi şarttır. Taraflar gerçek bir uyuşmazlığı müzakere edip anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi, kanundaki imza şartları sağlandığında ilam niteliğinde belge sayılabilir (HUAK m. 18). Bu, ofiste imzalatılan ibranameden farklı bir rejimdir; ancak şeklen tutanak doldurmak, fesih günü işçiyi arabulucu ofisine götürmek veya yasal hakların altında ödeme kararlaştırmak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 10 Şubat 2026 tarihli ve 2025/9390 E., 2026/1065 K. sayılı kararı ışığında tutanağı geçersiz kılabilir.

İşçilik alacağı ve işe iade davası açılacaksa ayrıca dava şartı arabuluculuk vardır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3). İhtiyari yol, dava şartının yerine “ucuz çıkış” formülü değildir. Ayrıntı: zorunlu arabuluculuk 2026, işe iade.

İşveren neden ihtiyari arabuluculuk arar?

Uygulamada arama niyeti üç kaleme iner:

• Karşılıklı sona erdirme (ikale benzeri) — tek taraflı fesih ve iş güvencesi riskini azaltmak
• Kıdem, ihbar, izin, fazla mesai gibi kalemleri tek belgede kapatmak
• Gizlilik; işyerinde “dava oldu” algısını sınırlamak

Bu niyet meşrudur. Meşru olmayan, arabuluculuğu dava yasağı üreten ibraname sanmaktır. Yargıtay, ortada gerçek uyuşmazlık ve müzakere yokken, yalnızca ileride dava açılmasını engellemek için tutanak düzenlenmesini korumaz.

İhtiyari arabuluculuk ile dava şartı arabuluculuk

İşveren “ben arabulucuya gittim, işçi gelmedi, artık çıkardım” diyemez. İhtiyari süreçte işçi gelmezse anlaşma belgesi doğmaz; fesih rejimine dönülür.

İkale, fesih ve arabuluculuk anlaşması aynı şey değildir

Fesih tek taraflı bozucu yenilik doğuran bir haktır (İş Kanunu m. 17 vd.). İkale, tarafların anlaşarak sözleşmeyi ortadan kaldırmasıdır. İşverenin teklif ettiği ikalede Yargıtay, işçiye yasal hak edişlerin ötesinde makul yarar arar. İhtiyari arabuluculuk tutanağı ikale yerine geçecek şekilde kurgulansa bile aynı denetim durur: hak ediş + somut olaya göre ek menfaat yoksa, “tutanakta yazıyor” yeterli olmaz.

Sabit bir “en az dört maaş ek” kuralı kanun metninde yoktur. Makul yarar kıdem, ücret, teklifin kimden geldiği ve işçinin vazgeçtiği haklarla birlikte okunur. 1.7.2026–31.12.2026 kıdem tavanı 73.729,87 TL’dir; tavanı net asgari ücret sanmak hesabı bozar. Hesap çerçevesi: kıdem tazminatı 2026.

2026’da aynı gün tutanak neden risklidir?

Yargıtay 9. HD, 10.2.2026, E. 2025/9390 K. 2026/1065: iş sözleşmesi feshedildiği gün ihtiyari arabuluculuğa başvurulması ve aynı gün anlaşma + son tutanak, işçiye yeterli düşünme imkânı tanınmadığı yönünde ağır bir karinedir. Aynı kararda öne çıkanlar:

• Arabuluculuk, dava açılmasını engelleyen şekli yöntem olarak kullanılamaz
• Arabulucunun seçimi, görüşme yeri ve sürecin başlamasında işçinin iradesi aranır; işverenin “hep aynı arabulucu” pratikası tarafsızlığı zedeler
• Ödeme yapılmış olması yetmez; kıdem ve ücretle orantısız tutar aşırı yararlanma tartışması açar
• İkale niteliğindeki tutanakta makul yarar ispatlanmalıdır

Aynı gün imza, tek başına her dosyada yok hükmüdür demek değildir; fakat işveren stratejisi olarak “çıkış kâğıdı + arabulucu ofisi aynı öğleden sonra” modeli 2026 içtihadında kırılgandır.

Anlaşma belgesi ne zaman ilam niteliğindedir?

HUAK m. 18: anlaşma belgesi taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belgedir (m. 18/4; 7036 m. 24 ile eklenen rejim). Avukat yoksa sulh hukuk mahkemesinden şerh istenebilir. Şerhli veya m. 18/4 şartını taşıyan belge, eda hükmü içeriyorsa ilamlı icraya konu edilebilir.

Bu rejim, TBK m. 420’deki ibraname şartlarından farklı okunur — ama ancak gerçek bir arabuluculuk faaliyeti varsa. Yargıtay 9. HD, uyuşmazlık yokken veya faaliyet usule aykırıyken belgenin 18/5 anlamında anlaşma sayılmayacağını; bu hâlde belgenin ibraname/ifaya ilişkin kurallarla tartışılabileceğini belirtir.

İşveren avukatı arabulucu olabilir mi?

Hayır — vekilliği devam eden kişi, aynı uyuşmazlıkta arabulucu olamaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2026 uygulamasında, tarafların muvafakati bu sonucu değiştirmez; tarafsızlık şüphesi değil, yokluktur. Av. Arb. Alperen Karakuş işveren vekili olarak ihtiyari veya dava şartı arabuluculukta temsil edebilir veya her iki tarafın talebi ve çıkar çatışması yoksa arabulucu olarak görev üstlenebilir. İkisini aynı dosyada birleştirmek kanuna aykırıdır.

İşveren için adım adım

1. Fesih sebebini ve iş güvencesi rejimini (İş Kanunu m. 18–21) dosya üzerinden netleştirin. 30 işçi / 6 ay kıdem eşikleri işe iadeyi belirler.
2. Kıdem, ihbar, izin, fazla mesai ve varsa ikale ek menfaatini bordro ve tavanla hesaplayın.
3. İşçiye ihtiyari arabuluculuğu teklif edin; rıza yoksa zorlamayın. Arabulucuyu işveren tek başına “kendi arabulucusu” gibi dayatmasın.
4. Görüşmeye düşünme payı bırakın. Fesih tebliği, SGK işten ayrılış ve arabuluculuk oturumunu aynı saate yığmayın.
5. Anlaşma belgesinde kalem kalem tutar, ödeme tarihi, IBAN, feragat edilen uyuşmazlıklar ve gizlilik yazılsın. “Sair tüm alacaklar” ezberi, müzakere yoksa zayıf kalır.
6. İşçi ve işveren avukatlarıyla birlikte imza (HUAK m. 18/4) veya şerh yolunu değerlendirin. Ödemeyi tutanağa bağlayın; elden nakit + imzasız dekont risk üretir.

Arabuluculuk ücreti tarife ve süreye göredir: arabuluculuk ücreti 2026.

Sık hatalar

• İbranameyi arabuluculuk tutanağı sanmak
• Fesih günü işçiyi arabulucu ofisine götürüp geniş feragat imzalatmak
• Yasal hak edişin altında ödeyip “tutanak ilamdır” demek
• İşverenin kendi avukatını arabulucu yapmak
• İşçinin rızası yokken “ihtiyari arabuluculuk yaptık” kaydı düşmek
• Toplu çıkışta (İş Kanunu m. 29) bildirimleri atlayıp herkesi aynı tutanak şablonuna sokmak

Sık sorulan sorular

İşveren işçiyi arabuluculukla çıkarmak zorunda bırakabilir mi?

Hayır. İhtiyari arabuluculuk gönüllüdür. Rıza yoksa klasik fesih, ihbar, geçerli neden ve —şartlar tutuyorsa— işe iade rejimi yürür.

Tutanak imzalanınca işçi bir daha dava açamaz mı?

Geçerli bir HUAK m. 18 anlaşması, anlaşılan hususlar hakkında dava yolunu kapatır. Geçersizlik (irade fesadı, gerçek uyuşmazlık yokluğu, aynı gün baskı, orantısız ödeme) iddiası ayrıca tartışılır. “Yüzde yüz kilit” yoktur.

İkale yerine hep arabuluculuk mu yapılmalı?

Arabuluculuk anlaşması, şartları tutarsa icra ve ispat bakımından ikale sözleşmesinden güçlü olabilir. Şartlar tutmazsa ikaleden farksız, hatta daha kırılgan bir kâğıt kalır.

Kıdem ödemeden tutanak geçerli olur mu?

Kural olarak hayır beklenmemelidir. Kıdem hakkı doğmuşsa bunun altında veya “sonra bakarız” ile kapatılan tutanak makul yarar ve ibra denetimine takılır.

Dava şartı arabuluculuk bu işin yerini tutar mı?

Hayır. Dava şartı, dava açılmadan önceki kanuni süzgeçtir. İşveren çıkışını peşinen belgelemek istiyorsa ihtiyari yol ayrı düşünülür; ikisi karıştırılmamalıdır.

İşsizlik ödeneği arabuluculukla kesilir mi?

İşsizlik, fesih/ikale niteliğine ve İŞKUR kaydına bağlıdır. “Arabuluculuk yaptık, işsizlik de alınır” vaadi her dosyada doğru değildir; kod ve nitelik İŞKUR uygulamasına göredir.

Çağlayan’da işveren olarak kime gidilir?

Büro adresi Vatan Cd. 25/2 Kâğıthane’dir. Yetkili iş mahkemesi ofis ilçesine göre kaymaz. Aynı dosyada vekillik ve arabuluculuk birleştirilmez.

Bu yazı “işçiyi ucuza çıkarma” rehberi midir?

Hayır. Yasal hakları ödemeden çıkışı arabuluculukla gizleme modeli, 2026 Yargıtay uygulamasında işveren aleyhine sonuç doğurabilir. Metin o modeli önermez.

İlgili yazılar

• Arabuluculuk 2026: hangi davalarda zorunlu?
• İşe iade davası 2026
• Kıdem tazminatı hesaplama 2026
• İş davasında adli yardım (ücretsiz vekâlet vaadi yoktur)

Bilgilendirme: Bu metin genel hukuki bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya özel tavsiye, sonuç veya geçerlilik garantisi yerine geçmez. İş sözleşmesinin sona erdirilmesi, ikale ve arabuluculuk anlaşmasının hükmü dosya şartlarına, iradeye ve Yargıtay uygulamasına göre değişir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayın şartları, delil durumu ve güncel mevzuat dosyadan dosyaya değişir. Randevu: 0532 261 66 31 — İletişim.