Kısa cevap: Velayet davası, çocuğun bakım, eğitim, temsil ve korunmasına ilişkin yetki ile yükümlülüğün kime ait olacağını aile mahkemesinin çocuğun üstün yararı ölçüsüyle belirlediği davadır. 2026’da velayet davası; boşanma veya ayrılık kararında TMK m. 182, sonradan değişen koşullarda ise TMK m. 183 (esaslı ve sürekli sebep) üzerinden okunur. Cinsiyete bağlı otomatik kural yoktur; ortak velayet kanunda asıl rejim olarak yazılmaz, somut yarara ve ebeveyn işleyişine bağlıdır.

AL&KAR Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu 2016’dan bu yana Çağlayan’da (Vatan Caddesi, Kâğıthane) aile hukuku dosyalarına bakar. Bu yazı, mahkeme kriterlerinin genel çerçevesidir; “velayet kesin anneye/babaya kalır” vaadi veya sonuç garantisi değildir. Boşanma paketi: İstanbul Boşanma Avukatı 2026. İştirak nafakası ayrı kalemdir: Nafaka Ne Kadar 2026.

Velayet davası nedir, ne değildir?

Velayet, ergin olmayan çocuğun kişi ve malları üzerindeki ana-baba yetkisidir (TMK m. 335 vd.). Evlilik sürerken kural olarak birlikte kullanılır (TMK m. 336). Boşanma veya ayrılıkta mahkeme, bu yetkinin bundan sonra nasıl kullanılacağını hükme bağlar. Velayet; kişisel ilişki (görüşme) ve iştirak nafakası ile aynı şey değildir. Velayet bir tarafta kalsa da diğer ebeveyn kural olarak çocukla kişisel ilişki kurar ve bakım giderine katılır.

Velayetin kaldırılması (TMK m. 348) ayrı ve daha ağır bir yoldur: çocuğun menfaatinin ağır biçimde tehlikeye düşmesi, tedbirlerin yetmemesi. Bu yazı kaldırmayı değil, boşanmadaki ilk düzenleme ile sonraki değişikliği anlatır.

TMK m. 182: boşanmada çocuğun üstün yararı

TMK m. 182, mahkemeye boşanma veya ayrılık kararında velayeti kime vereceğini belirleme, velayeti almayan eş ile kişisel ilişkiyi düzenleme ve iştirak nafakasını kurma görevini yükler. Ölçü, ebeveynlerin “ben haklıyım” anlatısı değil çocuğun bedensel, zihinsel ve ruhsal gelişimidir. Hâkim olanak bulundukça ana ve babayı dinler; çocuk vesayet altındaysa vasi ve vesayet makamının görüşü de aranır.

“Kaç yaşına kadar anne alır?” sorusunun kanunda cevabı yoktur. Emzirme çağı ve çok küçük çocukta fiilî bakım, uygulamada sıklıkla annenin fiilî bakımını destekleyen bir olgudur; otomatik hüküm değildir. Baba, somut bakım, güvenlik ve süreklilik ispatıyla velayet talep edebilir. Kardeşlerin mümkün olduğunca birlikte bırakılması, okul ve sağlık düzeninin bozulmaması, şiddet veya ihmal iddiası birlikte okunur.

İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır. Sabit bir yaş eşiği her dosyada aynı işlemez; olgunluk ve etki altında kalmama birlikte değerlendirilir. Sosyal inceleme raporu (SİR) Çağlayan aile mahkemelerinde sık istenir. Rapor bağlayıcı hüküm değildir; hâkim delillerle birlikte takdir eder. Raporu “kazandık/kaybettik” skoruna çevirmek yanlıştır.

TMK m. 183: değişiklik için esaslı ve sürekli sebep

TMK m. 183, ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkimin re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alacağını yazar. Maddenin örnekleri sınırlı sayı değildir. Yargıtay uygulamasında velayetin değiştirilmesi için iki ölçü birlikte aranır: esaslı değişim ve süreklilik.

Esaslılık, yeni olgunun önceki karar dönemindeki koşullardan köklü biçimde ayrılması ve çocuğun üstün yararını somut olarak etkilemesidir. Süreklilik, anlık tartışma veya izole bir olayın yeterli sayılmamasıdır. Salt yeniden evlenme, salt taşınma veya salt gelir farkı, çocuğa somut zarar bağlanmadıkça kural olarak yetmez. Sistemli kişisel ilişki engeli, ihmal, şiddet, eğitim veya sağlık ihtiyacının karşılanamaması daha ağır okunur.

Velayet kararı, çocuğun yararı bakımından kesin hüküm gibi kilitlenmez; koşullar değişince yeniden düzenlenebilir. Bu, “her yıl dava açılır” demek değildir. Delilsiz, öç alma saikli veya geçici krizle açılan değişiklik davası, mevcut düzeni koruma eğilimine takılır. Tedbiren velayet, asıl hükümden önce geçici düzen kurulmasıdır; nihai kararın yerini tutmaz.

Ortak velayet notu (2026)

Türk Medeni Kanunu, boşanma sonrası velayeti “ortak velayet” adı altında asıl rejim olarak yazmaz. Evlilik içinde birlikte kullanma (m. 336) ile boşanma sonrası tek tarafa bırakma pratikte ayrılır. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru içtihadı ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi uygulaması, tarafların anlaşması ve çocuğun üstün yararına uygunluk varsa ortak velayete hükmedilebileceğini kabul eder.

Ortak velayet, ebeveynlerin eğitim, sağlık ve yerleşim gibi temel kararları birlikte almasıdır. İşlevsel iletişim yoksa, şiddet veya 6284 tedbiri varsa, “eşit görünsün” diye ortak velayet yazmak çocuğun yararını zedeleyebilir. Anlaşmalı protokolde ortak velayet isteniyorsa, karar mekanizması, olağan bakım, kişisel ilişki takvimi ve uyuşmazlıkta hangi merciye gidileceği somut yazılmalıdır. Hâkim protokolü çocuğun yararı yönünden denetler; imza tek başına yeterli değildir.

Kişisel ilişki ve iştirak nafakası

Velayeti almayan ebeveynin çocukla kişisel ilişki kurması kuraldır (TMK m. 182/2, m. 323). Hafta sonu, yarıyıl ve yaz tatili takvimi ilamda gün ve saat olarak yazılmazsa icra ve “engelliyor” tartışması büyür. Görüşmeyi nafaka ödemesiyle takas etmek kanuni bir takas değildir. Sistemli engelleme, değişiklik davasında esaslı sebep olarak ileri sürülebilir; her kaçırılan görüşme otomatik velayet kaybı değildir.

İştirak nafakası, velayeti kullanan ebeveyn adına çocuğun bakım ve eğitim giderine katılmadır. Sabit tarife yoktur; hâkim SED ve hakkaniyetle takdir eder. Ayrıntı: Nafaka Ne Kadar 2026.

Görevli mahkeme, yetki ve 2026’da süreç

Görevli merci aile mahkemesidir (4787 sayılı Kanun). Boşanma dosyası sürüyorsa velayet kural olarak o davada fer’i sonuç olarak düzenlenir. Karar kesinleştikten sonraki değişiklik, ayrı bir velayet davasıdır. Yetki, davalının yerleşim yeri ve çocuğun fiilen yaşadığı yerle birlikte okunur; boşanmada TMK m. 168 (eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturulan yer) de devrededir.

İstanbul’da Avrupa yakasının pek çok dosyası Çağlayan’daki İstanbul Adliyesi aile mahkemelerindedir; Anadolu yakası dosyaları sıklıkla Kartal’dadır. Büromuz Çağlayan’dadır; bu, her dosyanın bu adliyede görüleceği anlamına gelmez.

1. Talep netleşir. İlk düzenleme mi, değişiklik mi, yalnızca kişisel ilişki mi? “Velayet istiyorum” cümlesi sebep ve delili belirmez.
2. Belge. Nüfus, okul, sağlık, 6284 kararı, görüşme tutanağı, yazışma. Gizli kayıt ve hukuka aykırı delil, ispatı zayıflatabilir.
3. Tedbir. Dava sürerken geçici velayet veya kişisel ilişki tedbiri gündeme gelebilir.
4. SİR ve dinleme. Sosyal inceleme ve idrak çağındaki çocuğun görüşü.
5. Hüküm ve icra. İlamda takvim yoksa kişisel ilişki icrası ayrı uyuşmazlık doğurur.

Süre tek rakamla verilmez. Sosyal inceleme, tebligat ve istinaf Çağlayan takvimini kaydırır. Boşanma süresi çerçevesi: Boşanma Davası Ne Kadar Sürer 2026.

Ücret (AAÜT tabanı, Baro tavsiyesi — fiyat listesi değil)

TBB AAÜT (RG 4.11.2025) aile/asliye mahkemesi maktu tabanı 45.000 TL + KDV’dir; tarifenin altında sözleşme yapılamaz. İstanbul Barosu 08.12.2025 gün ve 115/19 sayılı kararıyla 2026 velayet davaları için tavsiye niteliğinde en az ücret 116.000 TL’dir. Bu çizelge bağlayıcı yasal tarife değil, meslektaşlara öneridir. AL&KAR fiyat listesi yayımlamaz; ücret dosyaya göre yazılı sözleşmeyle belirlenir. Aşağıdaki rakam büro teklifi değildir.

Sık sorulan sorular

Velayet davası 2026’da otomatik olarak anneye mi kalır?

Hayır. Ölçü çocuğun üstün yararıdır. Küçük yaş ve fiilî bakım olgu olarak okunur; cinsiyete bağlı kanunî otomatik kural yoktur.

Velayet değişikliği için ne gerekir?

TMK m. 183 çerçevesinde yeni olgu; Yargıtay ölçüsüyle esaslı ve sürekli sebep. Salt yeniden evlenme veya taşınma kural olarak yetmez. Çocuğun yararının somut zedelenmesi aranır.

Ortak velayet mümkün mü?

Kanunda asıl rejim olarak yazılmaz. Anlaşma ve üstün yarar varsa mahkeme hükmedebilir. Şiddet veya işlemez iletişimde “eşit görünsün” diye yazılmaz.

Görevli mahkeme hangisidir?

Aile mahkemesi. Boşanma sürüyorsa o dosyada; sonraki değişiklik ayrı davadır. İstanbul’da merci, yerleşim ve çocuğun fiilî yaşam yerine göredir.

Kişisel ilişki engellenirse velayet değişir mi?

Sistemli ve sürekli engel, değişiklik davasında esaslı sebep olabilir. Tek seferlik aksama otomatik kayıp değildir. İlamda takvim yazmak icrayı kolaylaştırır.

Velayet davası ne kadar sürer, avukat zorunlu mu?

Süre, SİR ve tebligata bağlıdır; tek rakam yoktur. Avukat kanunen her dosyada zorunlu değildir. Çocuklu İstanbul dosyasında dilekçe ve tedbir bağlayıcı olduğu için avukatsız ilerlemek hak kaybı riski taşır.

İlgili yazılar

Aynı tema çevresinde okunabilecek diğer bilgilendirme içerikleri:

• İstanbul Boşanma Avukatı 2026: Anlaşmalı, Çekişmeli ve Nafaka
• Nafaka Ne Kadar 2026? İştirak, Yoksulluk ve Tedbir
• Boşanma Davası Ne Kadar Sürer? 2026
• 6284 Uzaklaştırma Kararı 2026
• Boşanma Davasında Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
• Çağlayan Boşanma Avukatı

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Velayet, çocuğun üstün yararına ve somut delile bağlıdır; sonuç vaadi yoktur. TBB AAÜT yasal alt sınırdır; İstanbul Barosu 116.000 TL’si tavsiye niteliğindedir, büro fiyatı değildir. Somut olayın şartları ve güncel mevzuat dosyadan dosyaya değişir. Randevu: 0532 261 66 31 — WhatsApp: wa.me/905322616631 — İletişim.