Adli Kontrol 2026: Şartlar, Yükümlülükler ve CMK 109

Kısa cevap: Adli kontrol, CMK m. 100’deki tutuklama nedenleri varken şüphelinin tutuklanması yerine kanundaki yükümlülüklere bağlandığı koruma tedbiridir (CMK m. 109/1). 2026’da tutuklama orantısızsa adli kontrol gündeme gelir; yükümlülükler CMK m. 109/3’te sayılır (yurt dışına çıkamamak, hâkimin belirlediği yerlere başvurmak / imza, teminat-güvence, taşıt ve silah kısıtı, tedavi, konutu veya yerleşim yerini terk etmemek, belirli yerlere gitmemek ve maddede yazılı diğer bentler).

AL&KAR Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu 2016’dan bu yana Çağlayan’dadır. Av. Alperen Karakuş — bu yazı beraat, “adli kontrolle herkes çıkar” veya tutuklama itirazının kazandığı vaadi değildir. Adli kontrol, gözaltı ve tutuklama aynı şey değildir. İstanbul ceza dosyasının genel çerçevesi: İstanbul Ceza Avukatı 2026. Gözaltı süreleri: Gözaltına Alındım: İlk 24 Saatte Haklarınız. Tutuklama kararına itiraz: Tutuklama Kararına İtiraz 2026.

Adli kontrol, tutuklama ve gözaltı aynı şey değildir

Gözaltı, yakalama sonrası Cumhuriyet savcısının soruşturma için verdiği geçici alıkoyma kararıdır (CMK m. 91). Kişi fiilen karakol veya gözaltı birimindedir; süre rejimi ayrı yazıdadır. Tutuklama, henüz hüküm yokken sulh ceza hâkiminin (kovuşturmada mahkemenin) kişi özgürlüğünü cezaevi koşullarında kısıtladığı koruma tedbiridir (CMK m. 100). Adli kontrol ise aynı tutuklama nedenleri tartışılırken kişiyi cezaevine koymadan, kanunda sayılı yükümlülüklere tabi tutmaktır (CMK m. 109).

“Karakoldan çıktım, dosya bitti” cümlesi yanlıştır. Gözaltı bitince serbest bırakma, adli kontrol veya tutuklama talebiyle hâkim sorgusu ayrı ayrı açılabilir. Adli kontrol kararı, beraat veya takipsizlik demek değildir; soruşturma veya kovuşturma devam eder. İfade usulü bu sayfanın konusu değildir: Karakol İfadesi 2026.

CMK m. 109: tutuklama nedeni varken tutuklama yerine

CMK m. 109/1: bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada, 100. maddede belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir. Yani adli kontrol, “hiçbir tutuklama nedeni yokken verilen hafif ceza” değildir. Kuvvetli suç şüphesi ve tutuklama nedeni (kaçma, delilleri karartma veya kanundaki katalog gibi 100. madde çerçevesi) tartışılıyorsa, tutuklamanın ölçülü olmadığı yerde daha hafif tedbir olarak okunur.

CMK m. 109/2: kanunda tutuklama yasağı öngörülen hâllerde de adli kontrole ilişkin hükümler uygulanabilir. Tutuklanamayacak isnatta da yükümlülük kararı çıkabilir; “tutuklama yasağı = hiçbir tedbir yok” ezberi kanunun metni değildir.

Kararın merciî CMK m. 110’dadır: soruşturmada kural olarak Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi; kovuşturmada mahkeme. İstanbul’da soruşturma işlemlerinin pek çoğu Avrupa yakasında Çağlayan’daki İstanbul Adliyesi nöbetçi sulh ceza hâkimliğine düşer; Anadolu yakası sıklıkla Kartal’dadır. Büromuz Vatan Caddesi, Kâğıthane’dedir; her dosyanın Çağlayan’a düşeceği anlamına gelmez.

Kurum	Ne yapılır?	Dayanak (özet)
Gözaltı	Savcılık kararıyla geçici alıkoyma	CMK m. 91 — ayrı yazı
Tutuklama	Hâkim/mahkeme; kişi cezaevinde	CMK m. 100 — itiraz ayrı yazı
Adli kontrol	Tutuklama yerine yükümlülük	CMK m. 109–111

CMK m. 109/3: kanunda yazılı yükümlülükler

Adli kontrol, şüphelinin aşağıda gösterilen bir veya birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasını içerir. Listede olmayan “sosyal medya yasağı”, “işten çıkarılma” veya büronun uydurduğu ek tedbir bu maddenin metni değildir. Hâkim, somut dosyada bentleri seçer; hepsi her kararda bir arada uygulanmaz.

Bent (CMK m. 109/3)	Yükümlülük (kanun metnine bağlı özet)
a	Yurt dışına çıkamamak
b	Hâkimin belirlediği yerlere, belirtilen sürelerde düzenli olarak başvurmak (uygulamada imza)
c	Hâkimin belirttiği merci veya kişilerin çağrılarına ve gerektiğinde meslekî uğraşına veya eğitimine ilişkin kontrol tedbirlerine uymak
d	Taşıt kullanamamak ve gerektiğinde sürücü belgesini makbuz karşılığında teslim etmek
e	Uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak üzere hastaneye yatmak dahil tedavi ve muayene tedbirlerine tabi olmak
f	Hâkimce belirlenecek miktarda güvence (teminat) yatırmak
g	Silah bulunduramamak veya taşıyamamak, gerektiğinde silahları makbuz karşılığında adli emanete teslim etmek
h	Suç mağdurunun haklarını güvence altına almak üzere hâkim tarafından belirlenecek parayı güvenceye bağlamak
i	Aile yükümlülüklerini yerine getireceğine ve adli kararlar gereğince ödemeye mahkûm edildiği nafakayı düzenli ödeyeceğine dair güvence vermek
j	Konutunu terk etmemek
k	Belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek
l	Belirlenen yer veya bölgelere gitmemek

Güvence miktarı karara bağlıdır; bu yazıda örnek TL, “kefalet tarifesi” veya büro fiyatı yoktur. Ücret ayrı yazıdadır: Ceza Avukatı Ücreti 2026.

CMK m. 109/6: adli kontrol altında geçen süre, kural olarak cezadan mahsup edilmez. Kanun, üçüncü fıkranın (e) ve (j) bentlerindeki hâlleri bu kuralın dışında tutar; (j) konutu terk etmemekte geçen her iki günün mahsupta bir gün sayılacağını ayrıca yazar. Bu, “adli kontrol = yatarı bitti” demek değildir.

CMK m. 110 ve m. 111: karar, değişiklik, kaldırma

CMK m. 110, adli kontrol kararını kimin vereceğini düzenler: soruşturmada savcı istemi ve sulh ceza hâkimi; kovuşturmada mahkeme. Yükümlülüklerin hangilerinin uygulanacağı kararda gösterilir. Bu yazıda azami gün veya yıl sayısı uydurulmaz; süre tartışması güncel kanun metni ve somut karara bağlıdır.

CMK m. 111: şüpheli veya sanığın istemi üzerine, Cumhuriyet savcısının görüşü alındıktan sonra hâkim veya mahkeme, yükümlülüklerin tamamının veya bir kısmının kaldırılmasına, değiştirilmesine veya başka bir yükümlülük altına sokulmasına karar verebilir. Adli kontrol kararlarına itiraz edilebilir. “İmza bitene kadar otomatik kalkar” kuralı 111’in metni değildir; kaldırma veya değişiklik talep ve karara bağlıdır.

CMK m. 112: adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun, yetkili merci tutuklama kararı verebilir. Kanun “verilir” değil “verebilir” der; her gecikmiş imza kendiliğinden tutuklama vaadi veya kesinliği değildir, somut ihlal ve mazeret dosyada tartışılır. Tutuklama çıkarsa itiraz usulü ayrı sayfadadır.

İstanbul ve Çağlayan: nöbetçi sulh ceza hâkimliği

İstanbul’da adli kontrol kararı tek bir binada toplanmaz. Soruşturma evresinde merci çoğunlukla nöbetçi sulh ceza hâkimliğidir. Avrupa yakasının pek çok dosyası Çağlayan’daki İstanbul Adliyesi’ndedir; Anadolu yakası sıklıkla Kartal’dadır. Bakırköy, Küçükçekmece, Gaziosmanpaşa, Büyükçekmece ve Silivri kendi çevrelerinde çalışır. Tebligat, UYAP kaydı ve karardaki merci esastır.

İmza yükümlülüğü uygulamada karakol, adliye veya denetimli serbestlik biriminde yerine getirilebilir; yer kararda yazılıdır. Yurt dışı yasağı, pasaport şerhi ve sınır kapısı uygulaması ayrı idari işlemdir; kararı okumadan “sadece imza var” varsaymayın. Konutu terk etmeme, 109/3-j’deki yükümlülüktür; infaz mevzuatındaki elektronik izleme yolları karara ve ilgili kanun hükmüne bağlıdır, 109/3 listesine ekstra bent eklemez.

Ceza dosyasında arabuluculuk kural olarak işlemez; bazı suçlarda uzlaştırma ayrı kurumdur.

Sık sorulan sorular

Adli kontrol nedir, tutuklamadan farkı nedir?

Adli kontrol, tutuklama nedenleri varken tutuklama yerine CMK m. 109/3 yükümlülükleridir. Tutuklamada kişi cezaevindedir (CMK m. 100). Adli kontrolde kişi kural olarak serbesttir; yurt dışı yasağı, imza, teminat gibi kanunda yazılı tedbirlere bağlıdır.

Adli kontrol ile gözaltı aynı mıdır?

Hayır. Gözaltı savcının geçici alıkoymasıdır (CMK m. 91). Adli kontrol, hâkim veya mahkeme kararıyla tutuklama yerine uygulanan tedbirdir. Gözaltı bitince adli kontrol kararı verilebilir; bu, gözaltının uzaması değildir.

CMK m. 109’da hangi yükümlülükler vardır?

Yalnızca maddede bent bent sayılanlar: yurt dışına çıkamamak, belirlenen yerlere başvurmak (imza), çağrı ve meslek/eğitim kontrolü, taşıt kullanamamak, tedavi, güvence yatırmak, silah yasağı, mağdur ve nafaka güvencesi, konutu veya yerleşim bölgesini terk etmemek, belirlenen yerlere gitmemek. Listede olmayan tedbir 109/3’ten “uydurulmaz”.

Adli kontrol kararı nasıl kalkar veya değişir?

CMK m. 111: istem üzerine savcı görüşü alınarak yükümlülük kaldırılabilir, değiştirilebilir veya başka yükümlülük konulabilir. Kararlara itiraz edilebilir. Sabit bir “X günde biter” sayısı bu yazıda verilmez.

İmzaya gitmezsem veya yurt dışı yasağını ihlal edersem ne olur?

CMK m. 112: yükümlülükleri isteyerek yerine getirmeyen hakkında tutuklama kararı verilebilir. Her aksama otomatik tutuklama demek değildir; mazeret ve kast somut dosyada değerlendirilir. Tutuklama çıkarsa itiraz ayrı yazıdadır.

Adli kontrol cezadan düşer mi, sabıka mıdır?

CMK m. 109/6: kural olarak adli kontrol süresi cezadan mahsup edilmez; (e) ve (j) bentleri istisnadır, (j)’de her iki gün bir gün sayılır. Adli kontrol, mahkûmiyet veya adli sicil silme konusu değildir; sicil sildirme ayrı kurumdur.

İlgili yazılar

Aynı tema çevresinde okunabilecek diğer bilgilendirme içerikleri:

Randevu

Adli kontrol kararı, yükümlülük değişikliği veya tutuklama talebi acil bir usul işidir. Çağlayan ofisimiz ve 0532 261 66 31 hattı üzerinden müdafi değerlendirmesi planlanabilir. Karar suretini, imza yerini ve savcılık/mahkeme bilgisini not edin. Av. Alperen Karakuş — AL&KAR Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu (2016).

0532 261 66 31 · WhatsApp · İletişim formu

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Adli kontrol şartları ve yükümlülükler somut isnada, karara ve güncel CMK metnine göre değişir; beraat, tahliye veya “şu günde kalkar” vaadi yoktur. Somut olayın şartları dosyadan dosyaya değişir. Hak kaybı riski bulunan işlemlerde bir avukata danışılması gerekir. Randevu: 0532 261 66 31 — WhatsApp: wa.me/905322616631 — İletişim.